Czym są oczepiny?

Oczepiny zwane też czepinami lub przedbabinami to jeden z najstarszych i ważniejszych obrzędów weselnych. W zdecydowanej większości przypadków oczepiny odbywają się o północy tuż po poczęstunku weselnym tortem.

Czym są oczepiny? Zwyczaj ten wiąże się z historią ludów słowiańskich i był swoistym rytuałem przejścia Panny Młodej ze stanu wolnego do stanu zamężnego. Jednak pierwotne tradycje słowiańskie w chwili obecnej można już tylko spotkać w podręcznikach od historii, czy kulturoznawstwa. Dzisiaj bowiem nie spotykane jest, aby w trakcie wesela obcinano Pannie Młodej warkocz (o ile takowy posiada) lub nakładano na głowę czepiec. Ewenementem są też stare ludowe pieśni odśpiewywane w trakcie tego zwyczaju lub też zabawy, które im towarzyszyły – takie jak uciekanie Panny Młodej przed mężatkami pragnącymi ją oczepić.

Czym, więc ostatecznie są oczepiny? Oczywiście oprócz tego, że swego rodzaju symbolem to odpowiedź jest niezmiernie krótka: dobrą zabawą. Oczepiny nie tylko urozmaicają taneczne szaleństwo na parkiecie, ale są także sposobem zaciekawienia, zaktywizowania i zintegrowania gości. Często przed ich rozpoczęciem, gdy uwaga gości nie jest zbytnio rozproszona niczym innym składane są życzenia (np. rodzicom Państwa Młodych).

Podstawą każdych oczepin jest wspominany wcześniej rytuał przejścia. Nie wygląda on dzisiaj tak jak kiedyś, bowiem przeszedł wiekowe i kulturowe transformacje. Jego esencją jest wyrzucenie za siebie welonu / bukietu, czy podwiązki (muchy lub krawata w przypadku Pana Młodego) w stronę gości stanu wolnego. Szczęśliwcy, którzy złapią owe przedmioty zgodnie z tym co mówi zwyczaj zostali wybrani przez los, jako kolejni do ożenku. Ważnych jest kilka elementów tego zwyczaju. Przede wszystkim niezależnie od tego, czy goście tańczą wokół Panny lub Pana Młodego, czy też zbierają się za nimi – główni, „aktorzy” powinni mieć zasłonięte oczy przed wyrzuceniem rekwizytu. Jeśli zabawa dla panien i kawalerów odbywa się jedno po drugim to najczęściej oczy drugiej połówce zasłania, któreś z Państwa Młodych. Może też do tego posłużyć krawat. Wyjątkiem jest przypadek, gdy siedzą oni naprzeciwko siebie na krzesłach (i kontrolują się nawzajem), a za nimi zbiera się odpowiednio grupa panien i kawalerów. Kolejną istotną kwestią jest to, że kobiety łapią rekwizyt tylko od Panny Młodej, a mężczyźni odpowiednio: od Pana Młodego. Najważniejszym jest jednak warunek losowości. Nie ma miejsca na oszukiwanie, wybieranie przez Młodych faworytów, czy wcześniejszego ustalania z nimi przebiegu zdarzeń.

Istnieje jak zapewne się domyślacie wiele modyfikacji tego zwyczaju. Jeden ze starszych i wychodzących ostatnio z użycia polega na tym, że Państwo Młodzi siedzą na krzesłach postawionych na stole, wokół którego tańczą panny i kawalerowie. Gdy przestaje grać muzyka pierwsza kobieta, która usiądzie na kolanach Pana Młodego oraz pierwszy mężczyzna, który usiądzie na kolanach Panny Młodej wygrywają i zostają nową Parą Młodą. Często zamiast wyrzutu ślubnych rekwizytów są one przekazywane w kółku kolejno z rąk do rąk. Wygrywa ten lub ta, w czyich rękach zostanie po ustaniu muzyki. Inny wariant to zabawa w chowanego, gdy kawalerowie i panny wyproszeni na chwilę z sali po powrocie muszą odnaleźć skrzętnie ukryte rekwizyty ślubne. Oczywiście wygrywa ta osoba, która znajdzie odpowiednik swojej płci jako pierwsza. Jedną z nowocześniejszych metod jest przygotowanie dużej ilości balonów. Do dwóch z nich należy włożyć karteczki podpisane odpowiednio: „Pan Młody” i „Panna Młoda”. Zadaniem gości jest przekłucie balonów. Ci, którzy znajdą karteczki wygrywają. Wszystkie te zabawy kończą się tańcem nowo wybranych Młodych ze sobą lub też z ich osobami towarzyszącymi. Częstokroć na zakończenie wymagany jest pocałunek, któremu towarzyszą przyśpiewki weselne.

Zdarza się jednak i tak, że niektóre pary rezygnują całkowicie z oczepin. Szkoda, bo zazwyczaj właśnie ten element wesela zapada głęboko w pamięć, a to za sprawą różnych gier i zabaw, których jest jednak zbyt wiele, aby je tutaj opisywać. Warto jednak podkreślić, że dobre oczepiny to takie, które nie są za długie, bowiem przy dużej ilości gości nie ma możliwości zaproszenia wszystkich do zabawy – tym bardziej, że biorą w niej udział zazwyczaj kawalerowie i panny. Naszym zdaniem 3 lub 4 gry poza rzutem welonem / muchą z pewnością wystarczą. Po zakończeniu tego elementu wesela parkiet ponownie zwalnia się do tanecznego szaleństwa wszystkich gości, które trwa do białego rana.

Wstecz